← Over

Hoe we communiceren

Een verslag per kwartaal van hoe deze site communiceert en hoe dat uitpakte. Een site die pleit voor transparantie over overtuigingstechnieken, moet transparant zijn over de eigen technieken.

Deze pagina laat ook zien hoe de aanpak werkt die hij beschrijft. Tik op een onderstreept woord om de precieze definitie te zien, en open het "Dieper"-vak voor de volledige bronnen uit de cognitiewetenschap. De hoofdtekst werkt op zichzelf.

De verslagen

Het eerste verslag (Engels) gaat over 30 mei tot en met 30 september 2026: elke correctie die we hebben gemaakt, de activerende koppen die we niet hebben gebruikt, en het geld: nog niets opgehaald, de lopende kosten persoonlijk gedragen. Er staan geen cijfers over bereik in. Onze analytics telde pas vanaf 22 september goed, en negen dagen zeggen niets over bereik. Het volgende verslag, in januari 2027, gaat over oktober tot en met december en bevat de eerste cijfers, ook de teleurstellende.

Wat we elk kwartaal publiceren

Wat we tellen. We testen geen varianten van koppen, en er is nog geen nieuwsbrief. De zelf gehoste analytics van de site, zonder cookies, telt paginaweergaven en een paar anonieme gebeurtenissen: hoe ver mensen in elke demo komen en of ze die afmaken, een klik op de link "Eén ding om nu te doen" bij een demo, welke links naar andere organisaties worden gevolgd, een druk op een deelknop en de bezoeken die een gedeelde link oplevert, en het Ja of Nee onder "Heb je iets aan deze pagina?". De privacypagina beschrijft ze een voor een. Niets identificeert een lezer, en niets legt vast wat iemand heeft getypt. Als we ooit een activerende kop gebruiken, zeggen we dat — en we geven aan of we denken dat het gerechtvaardigd was of over een grens ging.

Wat we niet doen. We gebruiken geen koppen die op verontwaardiging mikken — koppen als "Dit maakt je kinderen kapot" of "De schokkende waarheid over Facebook" — ook al weten we uit het onderzoek op deze site dat ze beter zouden scoren. We kopen geen volgers of engagement. We gebruiken geen misleidende ontwerpen (dark patterns) om meer aanmeldingen voor de nieuwsbrief te krijgen.

Correcties. Elke feitelijke fout die we rechtzetten, wordt openbaar vastgelegd. De oorspronkelijke bewering, de correctie, de datum en de reden. Zie het correctielogboek.

Hoe we ingewikkelde dingen uitleggen

Deze site laat zien hoe platforms werken die op aandacht zijn geoptimaliseerd. De mechanismen zijn echt, maar ze zijn niet eenvoudig. Dat is een ontwerpvraag: hoe leg je een complex systeem uit aan mensen met heel verschillende kennis en tijd?

Onderzoek in de cognitieve psychologie laat zien dat alles tegelijk presenteren leidt tot cognitieve overbelasting — de feiten komen niet aan. Maar te veel vereenvoudigen is net zo schadelijk: overbodige ondersteuning maakt het begrip juist slechter bij mensen die het onderwerp al kennen. Er is dus niet één juist niveau van uitleg. Het hangt af van wat de lezer al weet.

We lossen dit op met drie lagen:

Laag 1 — de hoofdtekst. Elke pagina legt het kernidee uit in gewone taal, met korte zinnen en concrete woorden. Je kunt het hele betoog begrijpen uit de hoofdtekst alleen. Geen jargon, geen uitweidingen tussen haakjes.

Laag 2 — begrippen. Waar de hoofdtekst een gewoon woord gebruikt voor iets met een precieze technische betekenis, is dat woord onderstreept en kun je erop tikken. Dan zie je de academische term, een nauwkeurige definitie in één zin en soms een bron. Het gewone woord blijft in de tekst staan; de precisie is beschikbaar zonder de pagina vol te maken.

Laag 3 — bewijs en diepgang. Aan het eind van elk deel staan inklapbare "Dieper"-vakken met compacte uitleg, wetenschappelijk getoetst onderzoek, punten die ter discussie staan, en hoe we weten wat we beweren. Je hoeft ze niet te openen om het betoog te begrijpen. Maar als je feiten controleert of lesgeeft, zijn ze er.

De wetenschap hierachter. Deze aanpak is gebaseerd op de cognitieve-belastingstheorie (Sweller), advance organizers (Ausubel) en onderzoek naar scaffolding, stapsgewijze ondersteuning bij het leren (Bruner, Vygotsky). Als je eerst de heldere hoofdtekst leest, bouw je een mentaal schema op. Met dat schema kun je details inpassen zonder overbelast te raken. Voor beginners is de hoofdlijn genoeg; de diepgang is er als je die nodig hebt. Voor experts is de hoofdlijn snel gelezen, en zit de grondigheid in de diepgang. Geen enkel niveau werkt voor iedereen — maar deze opbouw bedient allebei.

Dieper — de cognitiewetenschap, en waarom één leesniveau niet iedereen kan bedienen +

We werken met lagen in plaats van één leesniveau te kiezen vanwege een specifieke, goed gerepliceerde bevinding: het expertise-reversal effect. Kalyuga, Ayres, Chandler en Sweller (2003) lieten zien dat ondersteuning die beginners echt helpt — extra uitleg, uitgewerkte details, scaffolding — overbodig wordt voor mensen die de stof al kennen, en hun prestaties zelfs slechter kan maken, omdat het verwerken van die nu onnodige ondersteuning werkgeheugen kost dat ze anders aan de taak zouden besteden. "Schrijf het voor iedereen eenvoudig" is dus geen veilige standaard: dat belast experts, terwijl "schrijf het voor iedereen grondig" beginners overbelast.

Lagen lossen het dilemma op in plaats van het verschil te delen. De hoofdlijn van laag 1 is de advance organizer (Ausubel) waarmee een nieuwkomer een schema opbouwt; de begrippen van laag 2 en de diepgang van laag 3 zijn er voor de lezer die ze wil of nodig heeft, en onzichtbaar voor wie ze niet nodig heeft. Dit is het bredere onderzoeksprogramma van de cognitieve-belastingstheorie (Sweller; Paas, Renkl & Sweller, 2003), toegepast op een openbare website in plaats van een klaslokaal. Het is ook waarom we de voor de hand liggende splitsing in een "eenvoudige versie" en een "expertversie" niet hebben gemaakt: die dwingt elke lezer zichzelf in te delen, en bedient aan de randen toch iedereen slecht.

Bronnen

• Kalyuga, S., Ayres, P., Chandler, P. & Sweller, J. (2003), The Expertise Reversal Effect, Educational Psychologist 38(1).
• Paas, F., Renkl, A. & Sweller, J. (2003), Cognitive Load Theory and Instructional Design: Recent Developments, Educational Psychologist 38(1).

Hoe deze site wordt gemaakt

Deze site wordt gemaakt met hulp van AI-tools. Ze helpen bronnen te vinden en te lezen, teksten te schrijven en te redigeren, pagina's te vertalen en het werk na te kijken: het ene AI-model controleert wat een ander schreef, en automatische controles vergelijken de getallen, links en bronnen van elke vertaling met het Engels. De notitie onderaan elke pagina zegt dat ook.

AI-tools maken fouten, dus de site is zo gebouwd dat hij die opvangt. Elke feitelijke bewering linkt naar haar bron, en de beweringen met een getal, een datum, een genoemde studie of een citaat worden bijgehouden, met hoe elke bewering is gecontroleerd, in het claimregister (Engels) — gepubliceerd op deze site, zodat een lezer kan nakijken hoe er is gecontroleerd. Die broncontroles zijn zelf met AI-tools gedaan en door een tweede model opnieuw nagekeken; bij de pagina's die een mens heeft gelezen, staat de datum onderaan. Een mens beslist wat er wordt gepubliceerd en is daarvoor verantwoordelijk. Een vertaling gaat pas online nadat een moedertaalspreker haar heeft nagekeken — op één uitzondering na: een editie die wordt gepubliceerd terwijl haar vrijwillige controleurs haar nog lezen, en die dat dan op elke pagina zegt (hoe dat werkt (Engels)).

Toch glippen er fouten doorheen. Als we er een vinden, of een lezer ons erop wijst, verbeteren we die en zetten we haar op de pagina met correcties. Laat het ons weten als je er een ziet.

Zo gebruik je deze site

Heb je 5 minuten: lees de hoofdtekst van één pagina. Dan heb je het kernargument.

Heb je 15 minuten: lees de hoofdtekst en tik op onderstreepte woorden die je niet helemaal snapt. De definities maken het duidelijk.

Ben je feiten aan het controleren: begin bij het blok Bronnen onderaan de pagina. Elke feitelijke bewering linkt op haar eigen pagina naar haar bron — naar wetenschappelijk getoetst onderzoek, een officieel onderzoek of een primair document als dat er is, anders naar gevestigde journalistiek, waarbij elke schatting uit de branche als zodanig is aangeduid — en elke bewering met een getal, een datum, een genoemde studie of een citaat wordt bijgehouden in het claimregister (Engels), dat elke gecontroleerde bewering met haar bron vermeldt, zodat je haar zelf kunt controleren.

Hoe we met reacties omgaan

Welkom zijn: feitelijke correcties (altijd, hoe ze ook worden gebracht), oprechte vragen, en inhoudelijke onenigheid, ook van onderzoekers die vinden dat we iets verkeerd hebben.

De bezwaren die we het vaakst horen, verzamelen en beantwoorden we openbaar op de pagina Ja, maar….

We gaan niet in op: persoonlijke aanvallen op de mensen achter deze site, gecoördineerde intimidatie, berichten die feitelijk onjuist zijn en niet ingaan op bewijs als dat wordt gegeven, en inhoud die de manipulatietechnieken gebruikt die deze site beschrijft.

Reacties en correspondentie. Deze site heeft geen reactiesysteem. Berichten bereiken ons per e-mail, en het beleid hierboven geldt daarvoor. Dat beleid is vooraf gepubliceerd en openbaar te toetsen, en dat is wat het onderscheidt van de ondoorzichtige, algoritmisch toegepaste moderatie die deze site bij platforms bekritiseert: wie vindt dat we het verkeerd hebben toegepast, kan dat zeggen door ons te schrijven. Gaan reacties ooit open, dan gelden dezelfde toezeggingen, en melden we hier wat is tegengehouden, verwijderd of gecorrigeerd.

Over sociale media gebruiken om over sociale media te praten

Deze site gebruikt sociale media om inhoud te delen over de schade van sociale media. We zien de ironie. We doen het omdat de mensen daar zijn. Het argument voor selectief, bewust gebruik is eerlijker dan onthouding. Dat proberen we in de praktijk te laten zien: de platforms gebruiken, begrijpen wat ze doen, en open zijn over de keuzes die we daarbij maken.

← Over