← Wetten & regels

Digital Services Act

Twintig jaar lang waren platforms voor weinig meer verantwoordelijk dan het weghalen van illegale content zodra iemand hen erop wees. De DSA verandert dat. Of de wet ook wordt gehandhaafd, is een andere vraag.

Hoe je deze pagina leest. Tik op een onderstreept woord om de exacte juridische term en een korte uitleg te zien. Open een "Dieper"-vak voor het bewijs en de punten die ter discussie staan. De hoofdtekst werkt op zichzelf — sla beide over en je krijgt nog steeds het hele verhaal.

Waar de DSA over gaat

De AVG (GDPR) beschermt persoonsgegevens. Section 230 geeft immuniteit voor content. Geen van beide gaat over de kernvraag: welke verantwoordelijkheid dragen platforms voor de gevolgen van hun eigen algoritmische systemen? Een platform dat extremistische content via zijn algoritme aanbeveelt, publiceert die content niet — het versterkt haar. De Europese digitaledienstenverordening (Digital Services Act), ondertekend op 19 oktober 2022 en sinds februari 2024 van toepassing, is de eerste grote wet die dit aanpakt.

Wat de wet eist

Zeer grote onlineplatforms (very large online platforms) — platforms met meer dan 45 miljoen maandelijks actieve gebruikers in de EU — moeten systeemrisico's (systemic risks) voor het publieke debat, de integriteit van verkiezingen en de volksgezondheid in kaart brengen en beperken. Ze moeten transparant zijn over hun aanbevelingsalgoritmen (recommender systems), openbare advertentiearchieven bijhouden, onafhankelijke onderzoekers echte toegang tot data geven, algoritmische audits ondergaan en redelijke stappen zetten om misbruik voor desinformatie te voorkomen. Boetes kunnen oplopen tot 6% van de wereldwijde jaaromzet — voor Meta, met een omzet van 201 miljard dollar in 2025, ongeveer 12 miljard dollar.

De eerste handhaving

In december 2025 legde de Europese Commissie X, voorheen Twitter, een boete op van €120 miljoen voor het schenden van transparantieverplichtingen uit de DSA: een misleidend ontwerp van het verificatievinkje, tekortkomingen in het advertentiearchief en beperkingen op de toegang van onderzoekers tot data. X en Elon Musk hebben het Gerecht van de EU gevraagd het besluit te vernietigen (februari 2026); die zaak loopt nog. Een onderzoek van NATO StratCom naar schadelijke content die Poolse en Litouwse Facebook-accounts plaatsten vóór en na de inwerkingtreding van de DSA, vond een algehele stijging van 45% in het aantal schadelijke posts (een stijging bij de Poolse accounts, een daling bij de Litouwse) — twee landen en één platform, dus een signaal en geen oordeel dat naleving op papier en gedrag in de praktijk uiteen kunnen lopen.

De politiek eromheen

Op de AI Action Summit in Parijs in februari 2025 bekritiseerde de Amerikaanse vicepresident Vance de DSA en de AVG als overregulering. Een memorandum van het Witte Huis uit dezelfde maand beloofde importheffingen en andere vergeldingsmaatregelen tegen landen waarvan de regels of boetes volgens de VS Amerikaanse techbedrijven benadelen.

De druk komt niet uit één richting. De Nederlandse mediatoezichthouder, het Commissariaat voor de Media, concludeerde in zijn rapport van mei 2026 dat feeds "aantoonbaar riskant voor onze democratie" zijn, en riep specifiek op tot betere handhaving van bestaande Europese wetgeving — de DSA.

De wet werkt ook al in de rechtszaal. In 2024 oordeelde de Amsterdamse rechter dat X zonder uitleg de zichtbaarheid van een Nederlandse gebruiker had beperkt (een "shadowban") en daarmee artikel 17 van de DSA schond.

Hoe we dit weten — de kloof tussen naleving op papier en gedrag in de praktijk +

Wat de DSA nieuw maakt, maakt haar ook moeilijk: "systeemrisico beperken" is een plicht die over uitkomsten gaat, en dat is lastiger te controleren dan een regel over content. Het eerste bewijs is gemengd. De boete van €120 miljoen voor X laat zien dat de transparantieverplichtingen tanden hebben. Maar een onderzoek dat schadelijke content van Poolse en Litouwse Facebook-accounts vóór en na de inwerkingtreding van de DSA vergeleek, vond geen daling maar een algehele stijging van het aantal schadelijke posts (twee landen, één platform, dus een signaal en geen oordeel) — wat erop wijst dat platforms aan procedurele eisen kunnen voldoen (rapporten ingediend, archieven bijgehouden) zonder dat het onderliggende gedrag verandert. Onafhankelijke controle hangt af van de bepalingen over toegang tot data voor onderzoekers, en platforms hebben er belang bij die toegang zo beperkt mogelijk te geven.

Waarom dit omstreden terrein is. Of de DSA werkt, valt nog niet te zeggen — de wet is nieuw, de handhaving is nauwelijks begonnen, en ze staat tegelijk onder politieke druk van de Amerikaanse regering. We presenteren haar als de meest ambitieuze poging tot nu toe en als een open vraag, niet als een opgelost probleem.

Online Safety Act →
AI-verordening (AI Act) →
Leeftijdsgrenzen →